194 ม.1 (เยื้องเทสโก้โลตัส) ถ.รอบเมือง อ.เมือง จ.อุดรธานี 41000 โทรศัพท์ 042-242693, 042-248582 โทรสาร. 042-243666
ค้นหาทันใจ
เว็บทั่วโลก
เว็บไทย
หอการค้า

ลดขนาด Paracetamol เป็น 1 เม็ด ทุก 6 ชั่วโมง ลดความเป็นพิษต่อตับ

ลดขนาด Paracetamol เป็น 1 เม็ด ทุก 6 ชั่วโมง ลดความเป็นพิษต่อตับ

ภญ.อุษณีย์ คุณากรสิริ
กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลอุดรธานี

          Paracetamol เคยเป็นยาสามัญประจำบ้านที่คิดว่ามีความปลอดภัยสูง แต่ปัจจุบันพบว่าเกิดความเป็นพิษต่อตับ (hepatotoxicity) เป็นสาเหตุที่นำไปสู่การเสียชีวิตได้ โดยเกิดจากการกินยาในขนาดที่มากกว่า 4 กรัมต่อวัน (Paracetamol 500 mg เกิน 8 เม็ด/วัน) จากรายงานของ USFDA พบอุบัติการณ์ของการเกิด acute liver failure ระหว่างช่วงปี ค.ศ.1998-2003 มีสาเหตุเกิดจาก Paracetamol ร้อยละ 48 ซึ่งสัมพันธ์กับการใช้ยาเกินขนาด1 และจากรายงานสรุปรวมจาก 5 การศึกษา พบผู้ป่วยที่เกิดจากความเป็นพิษต่อตับที่สัมพันธ์กับการใช้ Paracetamol โดยสรุปพบว่าผู้ป่วยประมาณ 56,000 ราย ที่ต้องเข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉิน และมีผู้ป่วย 26,000 ราย ที่ต้องเข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลและ 458 ราย ที่เสียชีวิต2

paracetamol-2

         สาเหตุของการเกิดความเป็นพิษต่อตับขั้นรุนแรงในผู้ป่วยที่รับประทานยา Paracetamol ได้แก่2
         1. การรับประทานในขนาดมากกว่าที่แนะนำซึ่งอาจเกิดจากการขาดความเข้าใจของผู้บริโภค เช่น ความเชื่อที่ว่า การรับประทานยาในขนาดสูง จะให้ผลลดอาการปวดมากขึ้น เป็นต้น
         2. ปัจจัยที่ทำให้เกิดความไวต่อการเป็นพิษต่อตับเฉพาะบุคคล เช่น โรคพิษสุราเรื้อรัง และมีภาวะขาดสารอาหาร
         3. ได้รับยาซ้ำซ้อน โดยไม่ตั้งใจ เนื่องจากผลิตภัณฑ์ยาที่มีส่วนประกอบของ Paracetamol มีหลายข้อบ่งใช้ รมถึงขนาดยา Paracetamol ที่มีความหลากหลาย เช่น ทั้งในรูปยาเดี่ยว หรืออยู่ในสูตรผสม เช่น
         - Tiffy® tab (Paracetamol 500 mg, CPM 2 mg), Decolgen® (Paracetamol 500 mg, CPM 2 mg, Phenylephrine 100 mg) รวมถึงยาที่ใช้ในการบรรเทาอาการปวดอื่นๆ ที่มีอยู่ในโรงพยาบาลอุดรธานี เช่น
         - Norgesic® (Paracetamol 450 mg, Orphenadrine citrate 35 mg)
         - Ultacet® (paracetamol 325 mg, Tramadol 37.5 mg)
         - Tylenol with Codeine; TWC (Paracetamol 300 mg, Codeine 15 mg)

         ซึ่งผู้ป่วยอาจมีการใช้ Paracetamol ในผลิตภัณฑ์ยาที่หลากหลายในเวลาเดียวกันอย่างไม่ตั้งใจ USFDA จึงมีมาตรการในการลดความเสี่ยงนี้ โดย1
         1. ให้บริษัทยาที่ผลิตยาแก้ปวดสูตรที่มีส่วนผสมของ Paracetamol เป็นส่วนประกอบ ปรับลดปริมาณยา Paracetamol ลง จากขนาดยา 500 mg/เม็ด เป็น 325 mg/เม็ด
         2. กำหนดให้ระบุข้อความบนฉลากยาถึงผลข้างเคียงว่า “ยามีผลทำให้เกิดพิษต่อตับอย่างรุนแรงได้”
         3. มีความตั้งใจที่จะถอนยาสูตรผสมที่มี Paracetamol ขนาดเกิน 325 mg ออกจากท้องตลาด
         4. มีความตั้งใจที่จะลดขนาดยา Paracetamol สูตรเดี่ยวลง จากขนาดยา 500 mg/เม็ด เป็น 325 mg/เม็ด

paracetamol-1

         เพื่อลดความเสี่ยงของการที่ผู้บริโภคใช้ Paracetamol เกินขนาดโดยไม่ตั้งใจ แม้ว่าข้อมูลทางยา เช่น Drug information handbook, Medscape หรือ Micromedex ยังมีการแนะนำให้ใช้ Paracetamol เป็น 1000 mg ทุก 6 ชั่วโมงอยู่ แต่เพื่อความปลอดภัยในการใช้ยา คณะกรรมการพัฒนาระบบยาของประเทศไทย จึงมีมติให้มีการปรับการใช้ Paracetamol ตามคำแนะนำของ Rational drug use (RDU) Label Working Group คือ Paracetamol 500 mg/เม็ด รับประทาน 1 เม็ด ห่างกันทุก 6 ชั่วโมง วันละไม่เกิน 8 เม็ด เมื่อมีอาหารปวดหรือมีไข้ โดยจะตั้งค่านี้เป็นค่าปกติในคอมพิวเตอร์ และหากมีคำสั่งใช้ยาที่แตกต่างจากคำแนะนำนี้ ให้งานเภสัชกรรมและฝ่ายพยาบาลสามารถปรับคำแนะนำดังกล่าวได้ โดยไม่ต้องปรึกษาแพทย์ (Auto switch) แต่คำแนะนำนี้จะใช้กรณีผู้ใหญ่เท่านั้น ส่วนกรณีเด็กหรือผู้ใหญ่ที่มีน้ำหนังน้อย ให้ยึดตามคำสั่งแพทย์ หากท่านพบอาการไม่พึงประสงค์ต่อตับที่เกิดจากการใช้ Paracetamol ช่วยแจ้งเภสัชกร ADR (3240) หรือ หน่วยเภสัชสนเทศน์ (3226)


เอกสารอ้างอิง

1. U.S. Food and Drug Aministration (Internet). Maryland: (updated 2014 Jan 17; cited 2014 Oct 8). Available from : http://www.fda.gov/drugs/drugsafety/ucm239821.htm
2. ศยามล สุขขา. (Internet). กรุงเทพฯ : (updated 2012 Jul 9; cited 2014 Oct 8). Available from: http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/19/ลดขนาด-พาราเซตามอล-paracetamol-ลดคามเสี่ยงความเป็นพิษต่อตับ/