194 ม.1 (เยื้องเทสโก้โลตัส) ถ.รอบเมือง อ.เมือง จ.อุดรธานี 41000 โทรศัพท์ 042-242693, 042-248582 โทรสาร. 042-243666
ค้นหาทันใจ
เว็บทั่วโลก
เว็บไทย
หอการค้า

เอสเอ็มอีไทยในแอฟริกาใต้

เอสเอ็มอีไทยในแอฟริกาใต้

 

           “ต้มยำ” เป็นชื่อร้านอาหารไทยขนาดกลาง ความจุประมาณ 50 โต๊ะ ในเมืองเคปทาวน์ ซึ่งเป็นเมืองท่าทางฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติกของประเทศแอฟริกาใต้ และเป็นที่ตั้งของสภานิติบัญญัติแห่งชาติด้วย

            ร้านต้มยำเปิดมาได้ประมาณ 7 ปีแล้ว ได้รับความนิยมมาโดยต่อเนื่อง จากคนแอฟริกาใต้ โดยมีเมนูยอดนิยมอย่างเช่น เป็ดห่อแพนเค้ก ซึ่งดัดแปลงมาจากอาหารจีน ผัดเปรี้ยวหวาน แกงเขียวหวาน ไก่ผัดเม็ดมะม่วงหิมพานต์ เป็นต้น

            คุณทิพวรรณ ผลวิริยะธรรม เจ้าของร้านเล่าว่า ร้านนี้ใช้เงินลงทุนแรกเริ่ม 2 ล้านบาท มีพื้นที่ 130 ตารางเมตร ออกแบบตกแต่งอย่างเรียบง่าย แล้วค่อยๆ ต่อเติมเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ

            การเปิดร้านอาหารในแอฟริกาใต้นั้น ไม่ยุ่งยากอะไรนักเพียงแต่ไปขอใบอนุญาตการประกอบธุรกิจหรือ Business Licence จากทางการ ซึ่งจะส่งเจ้าหน้าที่เข้ามาตรวจสอบด้านความปลอดภัยของอาคารที่ตั้ง ระบบป้องกันไฟไหม้ ทางหนีไฟ เรื่องของความสะอาด โดยเฉพาะห้องน้ำที่จะต้องมีห้องน้ำสำหรับผู้พิการด้วย ถ้าทุกอย่างถูกต้องตามข้อกำหนด ก็จะได้รับใบรับรองดังกล่าวเพื่อประกอบธุรกิจต่อไป

            นอกจากนี้ ถ้าเป็นร้านอาหารที่จำหน่ายแอลกอฮอล์ก็ต้องมีใบอนุญาตจำหน่ายแอลกอฮอล์ด้วย ซึ่งต้องใช้ระยะเวลาเกือบ 1 ปี ถึงจะได้รับ เพราะต้องลงโฆษณาในหนังสือพิมพ์ว่าจะเปิดร้าตนอาหารที่มีการจำหน่ายแอลกอฮอล์ด้วย ผู้ที่อาศัยอยู่ในบริเวณนี้จะมีใครคัดค้านหรือไม่ เมื่อครบกำหนดตามระยะเวลาแล้ว หากไม่มีผู้คัดค้านก็ต้องส่งเรื่องไปให้ศาลพิจารณาอีกครั้งซึ่งศาลจะรับเรื่องเพียงเดือนละครั้งเท่านั้น คือ เฉพาะสัปดาห์แรกของเดือน

            เพื่อแก้ไขปัญหาในเรื่องความล่าช้า จึงมีการอนุโลมให้ยืมใบอนุญาตของร้านอื่นมาใช้ก่อนเป็นการชั่วคราวได้โดยต้องชำระเงินให้เจ้าของใบอนุญาตจริงเป็นรายวัน จนกว่าจะได้รับใบอนุญาตของตัวเอง เมื่อได้มาแล้ว ต้องเสียค่าธรรมเนียมในการต่ออายุทุกปี

            ประเทศแอฟริกาใต้อยู่ใต้สุดของทวีแอฟริกา เคยเป็นอาณานิคมของอังกฤษ มีภูมิอากาศคล้ายคลึงกับยุโรป จึงมีคนอังกฤษและชาวยุโรปผิวขาวอื่นๆ เข้าไปตั้งรกรากอยู่เป็นจำนวนมาก ก่อนหน้านี้ รัฐบาลซึ่งเป็นคนของทางการอังกฤษ ดำเนินนโยบายเหยียดผิวอย่างเข้มงวด จนเกิดความขัดแย้งทางการเมืองอย่างรุนแรงกับคนท้องถิ่นซึ่งเป็นคนผิวดำ องค์การสหประชาชาติจึงมีมติให้คว่ำบาตรทางเศรษฐกิจกับแอฟริกาใต้

 

Image

 

            จนถึงปี 2533 ปัญหาความขัดแย้งเรื่องสีผิวจึงยุติลง เมื่อรัฐบาลคนผิวขาวยอมให้คนผิวดำมีสิทธิเท่าเทียมกันในทุกเรื่องรวมทั้งสิทธิทางการเมือง แต่ในความเป็นจริงแล้ว คนผิวขาวกับคนผิวดำก็ยังแยกกันอยู่
 แอฟริกาใต้มีศักยภาพในทางเศรษฐกิจสูง มีทรัพยากรธรรมชาติมาก และเป็นประเทศที่มีผู้นิยมไปท่องเที่ยวมากขึ้นเรื่อย ๆ

            คุณทิพวรรณอาจจะนับได้ว่าเป็นคนไทยคนแรกๆ ที่ไปอยู่แอฟริกาใต้และเป็นคนไทยที่อยู่มานานที่สุด ภายหลังสำเร็จการศึกษาด้านการท่องเที่ยวและโรงแรมที่ประเทศไทย คุณทิพวรรณได้ทำงานทั้งด้านโรงแรมและบริษัททัวร์ บริษัททัวร์แห่งสุดท้ายที่ทำงานด้วยนั้น เป็นบริษัทที่นำนักท่องเที่ยวจากประเทศไทยไปยังประเทศแอฟริกาใต้และประเทศใกล้เคียง โดยผ่านบริษัทคู่ค้า

            หลังจากดำเนินการมาได้ประมาณ 5 ปี บริษัทมีการขยายงานโดยการไปเปิดสาขาที่ประเทศแอฟริกาใต้ ประกอบกับในขณะนั้นมีสายการบินตรงไปยังแอฟริกาใต้ด้วยโดยอยู่ในช่วงปี 2540 เมื่อมีสายการบินตรงเกิดขึ้น บริษัททัวร์ต่างๆ มักมีการแนะนำเส้นทางใหม่ๆ สำหรับนักท่องเที่ยว รวมทั้งประเทศแอฟริกาใต้ด้วย

            เมื่อบริษัทเปิดสาขาขึ้น คุณทิพวรรณจึงขออาสาไปอยู่แต่การเปิดสาขาของบริษัททัวร์ต้องประสบปัญหามากมายเนื่องจากในช่วงปีนั้นเกิดวิกฤติเรื่องค่าเงินทำให้ธุรกิจต่างๆ ได้รับผลกระทบเป็นจำนวนมาก แต่บริษัทก็ยังเปิดดำเนินการอยู่เนื่องจากได้ลงทุนไปแล้ว และบริษัทยังขยายการลงทุนโดยการเปิดร้านอาหารไทย จึงได้ทำงานทั้งในบริษัททัวร์และทำงานในร้านอาหารไทยควบคู่ไปด้วย ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น การทำงานในบริษัททัวร์ของคุณทิพวรรณคือ เป็นมัคคุเทศก์ หรือไกด์นำเที่ยวนั่นเอง

             เมื่อร้านอาหารที่ทำงานอยู่หมดสัญญาจ้างงาน คุณทิพวรรณหันไปทำธุรกิจนำเข้าสินค้าจากไทยไปขายในแอฟริกาใต้อย่างจริงจังตั้งแต่ช่วงปี 2543 เป็นต้นมา ในช่วงแรกนั้นเริ่มจากการเลือกซื้อเสื้อผ้าจากประตูน้ำ แล้วนำไปส่งให้กับร้านขายปลีก ซึ่งรับความสนใจมากและสามารถขายได้ในราคาที่ค่อนข้างสูง ในแต่ละปีต้องเดินทางกลับประเทศไทยเพื่อซื้อเสื้อผ้าไปขาย 5-6 ครั้ง จากเดิมที่ซื้อครั้งละไม่มาก ใช้วิธีหิ้วขึ้นเครื่องกลับไปขาย เมื่อเป็นที่รู้จักมากขึ้นก็เริ่มมีคำสั่งซื้อเพิ่มขึ้นจนต้องสั่งสินค้ามาเป็นตู้คอนเทนเนอร์

             นอกจากเสื้อผ้าแล้ว ยังได้ขยายไปยังสินค้าอื่นๆ แต่ไม่ได้ดำเนินการอย่างจริงจัง คือการนำเข้าอาหารแห้ง เช่น ข้าวสาร กะทิ เครื่องแกง น้ำมันหอย ซอสต่างๆ ฯลฯ

             คุณทิพวรรณยังได้ตกลงกับเพื่อนชาวเกาหลีซึ่งเป็นเจ้าของบริษัททัวร์ที่นำนักท่องเที่ยวชาวเกาหลีมาเที่ยวแอฟริกาใต้ว่า จะหานักท่องเที่ยวชาวไทยมาแอฟริกาใต้บ้างในนามบริษัททัวร์ของเพื่อนชาวเกาหลี โดยตกลงแบ่งผลกำไรกัน โดยเมื่อปี 2550 สามารถนำคนไทยไปแอฟริกาใต้ได้เกือบ 1,000 คน

             สำหรับมูลเหตุที่มาเปิดร้านอาหารไทยนั้นเป็นเรื่องบังเอิญคือ หลังจากออกจากร้านอาหารที่เคยทำอยู่ได้ประมาณ 2 เดือน เริ่มมีความรู้สึกว่าลำบากมาก ในการหาอาหารไทยรับประเทศ จะออกไปรับประทานอาหารนอกบ้านทุกวันทุกมื้อก็แพงเกินไป จะทำกินเองก็เป็นเรื่องที่ยุ่งยาก และที่สำคัญคือไม่อร่อย

             ดังนั้นจึงเกิดแรงเชียร์จากเพื่อนร่วมงานซึ่งเป็นพ่อครัวที่ทำงานในร้านเดิมว่า ถ้าลำบากในเรื่องอาหารการกินก็ให้เปิดร้านอาหารเป็นของตัวเองเลย เพราะอยู่ที่นี่มานานแล้ว รู้ว่าคนที่นี่ชอบอาหารแบบไหน ควรบริการอย่างไร โดยอาสาที่จะช่วยทำด้วย ทำให้เบาใจเรื่องพ่อครัว เพราะรู้ฝีมือกันอยู่ โดยเริ่มแรกคิดจะเปิดเป็นร้านประเภทซื้อกลับบ้านหรือ Takeaway เท่านั้น เนื่องจากมีข้อจำกัดเรื่องเงินทุน และไม่อยากให้เป็นภาระมากเพราะมีงานหลักอยู่ที่การนำเข้าสินค้าจากประเทศไทย

             เมื่อได้ข้อสรุปเบื้องต้นว่าจะเปิดร้านอาหารไทย จึงเริ่มตระเวนหาสถานที่ โดยจากประสบการณ์ที่อยู่มานานทำให้รู้ทิศทางของตลาดว่าเป็นอย่างไร ผู้คนมีพฤติกรรมการใช้จ่ายแบบไหน ลูกค้าในระดับใดบ้างที่เป็นที่ต้องการของร้าน รวมทั้งเรื่องความสะดวกในการเดินทางไปทำงานเป็นอีกเรื่องที่ต้องคำนึงถึงเนื่องจากการทำงานร้านอาหารต้องเลิกดึก ดังนั้นเรื่องความปลอดภัยจึงเป็นเรื่องที่สำคัญเช่นกัน

             สำหรับที่ตั้งของร้านที่ได้ตกลงเลือกนั้น ถือว่าอยู่ในบริเวณที่ดีของเมืองเคปทาวน์ และยังอยู่ใกล้ทะเลอีกด้วย เดิมบริเวณนี้เป็นที่อยู่ของคนขาวทั้งหมด และบริเวณนี้ยังเป็นย่านคนร่ำรวยอีกด้วย เมื่อเลือกสถานที่ได้แล้วยังต้องศึกษาพฤติกรรมของผู้คนในแถบนี้ด้วยว่าเขามีชีวิตความเป็นอยู่กันอย่างไร รับประทานอาหารกันเวลาเท่าไร ในช่วงหน้าร้อนหรือหน้าหนาวนิยมรับประทานอาหารประเภทไหน ซึ่งคนที่นี่โดยส่วนใหญ่จะชอบจัดงานปาร์ตี้ต่างๆ มาก

             การศึกษาหาข้อมูล ทำความรู้จักกับพฤติกรรมผู้บริโภคนับเป็นปัจจัยข้อหนึ่งที่ทำให้ร้านต้มยำประสบความสำเร็จ แต่จุดแข็งที่สำคัญคือ การที่เป็นมัคคุเทศก์คนไทยในประเทศแอฟริกาใต้มานานกว่า 5 ปี ทำให้รู้จักคนมาก ปัจจุบันก็ยังเป็นมัคคุเทศก์อยู่เพราะร้านอาหารอยู่ตัวแล้ว ไม่ต้องดูแลมาก

             นอกจากการเป็นมัคคุเทศก์และเป็นเจ้าของร้านอาหารไทยแล้ว ธุรกิจอีกอย่างหนึ่งที่คุณทิพวรรณวางแผนว่าจะดำเนินการคือ การเปิดร้านนวดแผนโบราณ หรือ Thai massage ซึ่งถ้าบอกว่าเป็น Thai massage ชาวต่างชาติจะให้ความสนใจเป็นพิเศษ โดยช่วงนี้อยู่ระหว่างการศึกษาหาข้อมูลและทำเลที่ตั้งก่อนเปิดดำเนินการ

              ส่วนการแข่งขันกันเองระหว่างคนไทยด้วยกันนั้นก็ยังมีไม่มาก เนื่องจากคนไทยที่เข้ามาดำเนินธุรกิจในแอฟริกาใต้ยังมีเป็นจำนวนน้อย ส่วนใหญ่เป็นสปาและนวดไทยอยู่ด้วยกันมากกว่าจะเป็นนวดไทยอย่างเดียว

 

Image

 

ข้อแนะนำการลงทุนในแอฟริกาใต้
              คุณทิพวรรณบอกว่า ประเทศแอฟริกาใต้เป็นประเทศที่น่าอยู่และน่าลงทุนมาก เพราะมีศักยภาพในด้านต่างๆ พร้อมและคนผิวขาวยังมีกำลังซื้ออีกมาก รวมทั้งชาวพื้นเมืองรุ่นใหม่ เริ่มมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เนื่องจากรัฐบาลให้การส่งเสริมทำให้ตลาดกว้างขวางขึ้น

              สำหรับปัญหาที่พบในการประกอบธุรกิจในประเทศแอฟริกาใต้มีหลายประการ เช่น ความล่าช้าของธนาคาร และความเฉื่อยชาของคน เนื่องจากนิสัยการทำงานของผู้คนที่นี่โดยเฉพาะชาวพื้นเมืองจะค่อนข้างช้า การสั่งงานควรสั่งทีละงาน อย่างสั่งพร้อมกันเด็ดขาดเพราะจะไม่ได้งานอะไรเลย

               ทุกปี ตั้งแต่กลางเดือนธันวาคมไปจนถึงกลางเดือนมกราคมที่แอฟริกาใต้จะหยุดงาน 1 เดือน ซึ่งในช่วงนี้จะไม่สามารถติดต่อหน่วยงานที่เป็นภาคธุรกิจเอกชนได้ เพราะคนที่นี่จะลาพักร้อนเป็นเดือนในช่วงปลายปี หากต้องการติดต่อกับหน่วยงานต่างๆ ต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จก่อนช่วงกลางเดือนธันวาคม

               ปัญหายุ่งยากข้อหนึ่งคือ เรื่องของการจ้างแรงงาน เนื่องจากเขาต้องรักษาผลประโยชน์ของชาวพื้นเมือง ดังนั้นกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับแรงงานจะมีอยู่เป็นจำนวนมาก และการทำงานมักเกิดการประท้วงขึ้นบ่อยครั้ง โดยจุดประสงค์หลักของการประท้วงคือ ต้องการค่าแรงเพิ่มขึ้น

               ดังนั้นเมื่อจำเป็นต้องจ้างงานชาวพื้นเมืองแล้ว จะต้องมีการทำสัญญาว่าจ้างให้ละเอียด ชัดเจน ถูกต้อง และรัดกุมมากที่สุด เพื่อป้องกันการเกิดปัญหาในภายหลัง และการจะไล่พนักงานออกไม่ใช่เรื่องง่าย โดยจะมีเจ้าหน้าที่ของกรมแรงงานเข้ามาตรวจสอบเอกสารต่างๆ อย่างละเอียดว่าเอกสารครบถ้วนที่จะทำการไล่พนักงานคนนั้นออกได้หรือไม่

               นอกจากนี้ยังควรคำนึงถึงเรื่องความปลอดภัยด้วย อย่าไว้ใจคนมากเกินไป อย่าหวังพึ่งตำรวจ ต้องช่วยเหลือตัวเองให้มากที่สุด เช่น ต้องติดสัญญาณกันขโมย และใช้บริการของบริษัทรักษาความปลอดภัยที่ต้องชำระค่าบริการเป็นรายเดือน ซึ่งตรงนี้สามารถช่วยได้ และเป็นสิ่งที่เราต้องทำ เพราะถ้าไม่ทำบริษัทประกันจะไม่จ่ายค่าชดเชยให้


โดย...วรรณิภา พิภพไชยาสิทธิ์และ
สุนันทา อักขระกิจ